Tôi từng tham gia một dự án giúp khắc phục tình trạng nước nhiễm chì tại thành phố Malden, bang Massachusetts, Hoa Kỳ, một đô thị với khoảng 70.000 dân. Mục tiêu của dự án là khoanh vùng các khu vực bị nhiễm chì nặng và đề xuất phương án phân kỳ hành động cho thành phố.
Chúng tôi đã phối hợp với cán bộ địa phương. Bằng cách tích hợp bản đồ nhiễm chì (được đăng tải trên nền tảng trực tuyến, dễ sử dụng) với các dữ liệu dân cư được không gian hóa như thu nhập, chủng tộc và tình trạng sở hữu nhà, chúng tôi đã nhanh chóng xác định được những khu vực dân cư dễ bị tổn thương, có mức độ nhiễm chì cao và cần sự ưu tiên của chính quyền địa phương trong việc thay thế ống dẫn nước.
Quá trình làm việc diễn ra hiệu quả, mang lại kết quả cụ thể và thiết thực. Thành công này có được nhờ quyết định đúng đắn ngay từ đầu của chính quyền Malden: tích hợp hệ thống thông tin địa lý (GIS) vào nền tảng quản lý có thể được dễ dàng sử dụng bởi cả chuyên gia và các cán bộ địa phương.
Bài học trên thế giới
Tại Mỹ, các đơn vị hành chính cấp cơ sở có quyền tự quản, tự lập ngân sách, thu thuế và cung cấp dịch vụ công. Với quyền phân cấp mạnh mẽ cùng trách nhiệm làm việc trực tiếp với người dân, các đơn vị này ứng dụng GIS rộng rãi. Theo nghiên cứu năm 2003 của Public Technology Inc., khoảng 97% chính quyền địa phương có dân số từ 100.000 người trở lên và 88% có dân số từ 50.000 – 100.000 người đã sử dụng công nghệ GIS.
Tương tự, tại Nhật Bản, đến năm 2025, tỷ lệ ứng dụng GIS đã đạt 95% tại các cơ quan địa phương và quốc gia cho quy hoạch đô thị, dịch vụ công và quản lý thảm họa. Báo cáo của Astute Analytica cho thấy, việc ứng dụng GIS đã giúp chính quyền Nhật Bản cải thiện 40% hiệu quả các dự án hạ tầng công cộng và giảm 30% thời gian ứng phó với thảm họa thiên nhiên.
Ở Việt Nam, mô hình chính quyền địa phương đang có nhiều thay đổi đáng kể với việc sáp nhập xã, phường và phân quyền mạnh mẽ hơn cho cấp xã trong các lĩnh vực quản lý hạ tầng, đất đai, tài chính, chuyển đổi số. Từ trên 10.000 đơn vị hành chính cấp xã trước sáp nhập, cả nước hiện còn trên 3.000 đơn vị.
Việc sáp nhập không chỉ làm tăng quy mô quản lý, như xã Bà Điểm (TP.HCM) với quy mô dân số hơn 200.000 người hay xã Buôn Đôn (Đắk Lắk) rộng hơn 1.100 km², mà còn đặt ra những thách thức lớn. Cấp xã/phường nay đóng vai trò quan trọng, thực hiện nhiều thủ tục trực tiếp liên quan đến đời sống người dân, bao gồm đất đai và quản lý hạ tầng.
Trong bối cảnh đó, việc tăng cường năng lực cho cán bộ cấp cơ sở trong việc xử lý dữ liệu không gian là vô cùng cấp thiết. Tuy nhiên, các hệ thống GIS truyền thống thường phức tạp, đòi hỏi chuyên môn sâu. Tại Việt Nam, GIS thường được ứng dụng ở cấp tỉnh trở lên hoặc được sử dụng bởi các chuyên gia dữ liệu. Do đó, việc trang bị một nền tảng GIS thân thiện với người dùng trở thành giải pháp tối ưu, giúp cán bộ cấp xã/phường quản lý hiệu quả và đưa ra những quyết định sát sườn với nhu cầu của người dân.
- Chấm dứt sai sót: GIS trong quản lý đất đai, hạ tầng
Một trong những “nỗi khổ” của người làm quản lý quy hoạch là phải xử lý các tệp tin nặng như file CAD và việc đo đạc, so sánh số liệu thủ công dễ dẫn đến sai sót. Thống kê từ nhiều tỉnh, thành phố cho thấy, vướng mắc trong giải quyết thủ tục hành chính về đất đai chủ yếu do sai sót trong việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất dẫn đến hồ sơ bị chồng lấn, thiếu chính xác, phải xác minh lại. Sau sáp nhập, cán bộ xã, phường sẽ trực tiếp phụ trách việc cấp sổ đỏ và sẽ phải đối mặt với những thách thức phức tạp này.
Đội ngũ chuyên gia công nghệ của enCity đã phát triển Nền tảng quản lý quy hoạch thông minh dựa trên cơ sở dữ liệu GIS và có giao diện trực quan. Với nền tảng này, chỉ với một cú nhấp chuột, các con số về sử dụng đất sẽ hiển thị. Thao tác đo đạc đơn giản, nhanh chóng, đảm bảo thông tin chính xác, và dễ dàng xuất tệp.
Nền tảng cũng cho phép tích hợp dữ liệu bản đồ và các dạng dữ liệu khác về đất đai, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, giao thông, tài nguyên trong cùng một hệ thống dễ sử dụng, giúp tối đa hóa quá trình chuyển giao thông tin giữa các ban, các cấp.
- Ra quyết định dựa trên dữ liệu đa chiều
Ngoài cấp sổ, hàng loạt thẩm quyền khác cũng đang được chuyển giao về cấp xã, như giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất. Điều này đòi hỏi cán bộ cấp xã phải có khả năng ra quyết định nhanh chóng, chính xác hơn.
Nền tảng quản lý quy hoạch thông minh của enCity là một trợ thủ đắc lực trong quá trình đưa ra quyết định này. Bảng điều khiển với các chức năng bộ lọc và tương tác, xử lý dữ liệu quan trọng như quy mô dân số, hệ số sử dụng đất, diện tích chiếm dụng, sẽ hỗ trợ cán bộ xã/phường ra quyết định dựa trên các đánh giá cụ thể, phù hợp với quy hoạch. Hơn nữa, khi tích hợp với AI tạo sinh, nền tảng này sẽ không chỉ xử lý dữ liệu mà còn đề xuất các phương án tối ưu, giúp việc ra quyết định trở nên thông minh và nhanh chóng hơn bao giờ hết.
- Cầu nối tin cậy với cộng đồng
Là cấp hành chính làm việc trực tiếp với người dân, các xã/phường cũng cần một hệ thống hiệu quả trong tương tác, lấy ý kiến cộng đồng nhằm trao quyền cho cộng đồng đóng trong việc định hình nơi họ sinh sống và kinh doanh.
Một ví dụ tham khảo là nền tảng bản đồ trực tuyến kết nối với thanh niên Hà Nội do enCity phát triển. Trên bản đồ với các tính năng tương tác trực quan, sinh động, hơn 16.000 thanh niên, sinh viên đã tự sắp xếp các biểu tượng để thể hiện các mong muốn, ước mơ của mình cho thủ đô. Nhờ những nền tảng như trên, các nhà quy hoạch và quản lý có thể tiếp cận được người dân và lắng nghe ý kiến từ chính những người họ đang phục vụ.
Tương lai của quản trị địa phương nằm ở khả năng ứng dụng công nghệ để tối ưu hóa quy trình quản lý, đưa ra những quyết định thiết thực dựa trên dữ liệu, và trao quyền cho người dân. Một nền tảng GIS có tính tương tác cao và đủ đơn giản chính là chìa khóa để hiện thực hóa những mục tiêu này, đưa dữ liệu không gian đến gần hơn với mọi người, không chỉ các chuyên gia. Sức mạnh của dữ liệu không gian sẽ tăng cường năng lực cho chính quyền địa phương để đưa ra các quyết định sáng suốt, xây dựng lòng tin với người dân và cùng họ kiến tạo những cộng đồng thịnh vượng.
Trích nguồn: https://encity.co/